DOM EMERYTA IM. ŚW. ALOJZEGO ORIONE W BRAŃSZCZYKU

Historię Domu Emeryta im. św. Alojzego Orione w Brańszczyku należy rozpocząć od wspomnień o miejscu, gdzie znajduje się ta placówka.

Nieruchomość ma bogatą historię i sięga początków XX w. Została utworzona przez wydzielenie części majątku dworskiego rodziny Rudzkich. To tutaj po powrocie z Rosji rodziny Byczyńskich do Brańszczyka, pan Stanisław Byczyński został zarządcą. Początkowo rodzina zamieszkiwała na terenie dworskim w oficynie. Na wydzielonej nieruchomości w latach 1918-1920 wybudowano dom w stylu dworu jakie budowała szlachta zaściankowa i w nim zamieszkała rodzina Byczyńskich. Stanisław i jego żona Antonina mieli czworo dzieci, mieszkali tu do śmierci – zmarli po II wojnie światowej. Należy tu wspomnieć, że jedną z córek była Maria Żywirska, która jest autorką monografii pt. „Puszcza Biała. Jej dzieje i kultura”. Książka jest nieocenionym źródłem wiedzy o kulturze i historii tego terenu. Autorka opierała się na własnych badaniach, które prowadziła przez ok. 40 lat.

Współwłaścicielką nieruchomości położonej nad Bugiem była Helena Tyszko (jedna z trzech córek Byczyńskich). W 1975 r, w zamian za sprawowanie nad nią opieki pani Helena zapisała siostrom Franciszkankom Rodziny Maryi nieodpłatnie w spadku swoją część domostwa wraz z trzyhektarowym parkiem i łąkami. Pozostałe spadkobierczynie (dwie siostry p. Heleny) resztę posiadłości po Byczyńskich sprzedały również w 1975 r. Po śmierci Heleny Tyszko już w 1975 r. siostry dostosowały dom do własnych potrzeb, zamieszkując w nim do 1987 r. – czyli do sprzedania nieruchomości stowarzyszeniu PAX, które zorganizowało tutaj Dom Spokojnej Starości dla emerytowanych pracowników. W 1993 r. Stowarzyszenie PAX zostało przekształcone w Stowarzyszenie Civitas Christiana.

Przejęcie dworku wraz z całą nieruchomością (3,5 ha) zaproponował Zgromadzeniu Pan Stanisław Piestrak, który pracował w tym Instytucie, a który był wychowankiem Orionistów na Barskiej w Warszawie.

4 października 1995 r. Zgromadzenie Małe Dzieło Boskiej Opatrzności Orioniści – Prowincja Polska przejęła od Civitas Christiana zabytkowy budynek oraz całą nieruchomość wraz z funkcjonującym Domem Spokojnej Starości, pensjonariuszami i pracownikami.

Regułą zakonu jest prowadzenie domów pomocy o różnym profilu – domy samotnych matek, dla bezdomnych, nieuleczalnie chorych, domy dla tzw. trudnej młodzieży.

W 1996 r. podjęto starania o rozszerzenie działalności rozpoczętej przez PAX w formie Domu Spokojnej Starości dla zaledwie kilku osób poprzez rozbudowę Domu Emeryta na przejętej nieruchomości.

Funkcję Dyrektora Domu pełnił ks. Józef Wojciechowski, który od początku zajmował się przejęciem nieruchomości od Stowarzyszenia, a następnie organizacją budowy, dokumentacją, pozwoleniami, opiniami – jako Ekonom Prowincjalny Zgromadzenia, a na podstawie nominacji od 1998 r. zgodnie z postanowieniem Rady Prowincjalnej został formalnie dyrektorem tego dzieła oraz domu zakonnego w Brańszczyku.

Dom powstał jako votum Zgromadzenia Małe Dzieło Boskiej Opatrzności Orioniści – Prowincji Polskiej na rocznicę II Millenium narodzin Jezusa Chrystusa.

Ks. Józef Wojciechowski widział konieczność stworzenia takiego domu w Brańszczyku. Podobało mu się to miejsce, uznał, że można tu godnie spędzać życie i ostatnie dni, opiekować się zgodnie z charyzmatem ks. Orione ludźmi potrzebującymi wsparcia czy pomocy.

Starość może być dobra, spokojna i bezpieczna. Przede wszystkim jednak pogodna, pomimo kłopotów i trudności – mówił ks. Józef Wojciechowski, budowniczy Domu.

Prace przy budowie przebiegały w niezwykłym tempie. 12 maja 1997 r. uzyskano pozwolenie na budowę, zaś wmurowania aktu erekcyjnego i poświęcenia rozpoczętej budowy dokonał Bp Tadeusz Zawistowski w dniu 10 września 1998 r.

Oficjalne otwarcie, poświęcenie domu i erygowanie kaplicy miało miejsce 26 kwietnia 2003 r. w obecności Bp łomżyńskiego Stanisława Stefanka oraz ks. Flavio Peloso, reprezentującego Radę Generalną z Rzymu.

W Kaplicy Domu Emeryta, w specjalnym relikwiarzu obok głównego ołtarza znajdują się relikwie św. Jana Pawła II oraz św. Alojzego Orione. Marzeniem ks. Józefa było, aby Brańszczyk – Dom Emeryta – szczególnie domowa Kaplica stała się Sanktuarium dla potrzebujących, odprawiających rekolekcje oraz pensjonariuszy domu, szczególnym miejscem wypraszania łask Bożych za wstawiennictwem świętych, których Relikwie sprowadzone zostały i wystawione w tej kaplicy. Uroczystość wprowadzenia relikwii odbyła się 22 października 2014 r. z udziałem Radcy Generalnego – Sekretarza Zgromadzenia z Kurii Generalnej w Rzymie ks. Sylwestra Sowizdrzała oraz Prowincjała ks. Antoniego Wity.

Cały obiekt tworzą dwa skrzydła, w jednym z nich mieści się Dom Emeryta, przeznaczony dla ok. 60 mieszkańców przebywających w nim na stałe. Dom Emeryta im. św. Alojzego Orione jest wpisany do rejestru placówek wojewody mazowieckiego jako jednostka zapewniająca całodobową opiekę nad osobami starszymi, w podeszłym wieku i niepełnosprawnymi. Dom jest placówką o charakterze charytatywno-opiekuńczym, świadczy usługi bytowo-opiekuńcze i wspomagające: rehabilitacyjne, społeczne wobec osób w różnym wieku i różnym stanie zdrowia. Tu decydują się na pobyt i dożywają swoich sędziwych lat seniorzy, dla których Brańszczyk stał się nowym domem. Seniorzy, emeryci, mieszkańcy tworzą domową, rodzinną atmosferę. Do ich dyspozycji są pokoje jedno- lub dwuosobowe, jadalnia, kaplica, świetlica, pokój dzienny, kawiarenka, biblioteka, czytelnia, przestronne korytarze umożliwiające długie spacery niezależnie od temperatury i pory roku. Mieszkańcy w dużej mierze są osobami aktywnymi, samodzielnymi. Ideą tego miejsca jest, aby mieli zarówno niezbędną opiekę zagwarantowaną przez wyspecjalizowany personel, jak i warunki do rozwijania swoich pasji. Dom przystosowany jest do nowoczesnych wymogów sanitarno-mieszkalnych. Przyjazne otoczenie domu wolne jest od barier architektonicznych. Piękny sad, staw, alejki do spacerowania okalają dom i zapraszają do aktywnego wypoczynku. Mając na uwadze sytuację finansową, w jakiej znajduje się znaczna część seniorów, placówka dba o to, by koszt pobytu był optymalny i jak najniższy, przy jednoczesnym zachowaniu jak najwyższych standardów. Dzięki szeroko prowadzonej działalności charytatywnej księży orionistów jest to możliwe.

Ogromnym atutem Domu jest jego położenie w uroczym zakolu rzeki Bug. Osoby poszukujące wytchnienia i odpoczynku mogą skorzystać z pobytu czasowego. Cicha, spokojna okolica, bliskość natury, wyjątkowy mikroklimat sprawiają, że jest to idealne miejsce, by zregenerować siły. Pobyt czasowy możliwy jest przez cały rok, a jego długość ustalana jest indywidualnie w zależności od potrzeb pensjonariuszy; przygotowany został dla osób poszukujących towarzystwa lub chcących zakosztować świeżego, nadbużańskiego powietrza, w otoczeniu wyjątkowej zieleni.

Ośrodek jest też miejscem spotkań, wydarzeń dla lokalnej społeczności. W Domu Emeryta odbywają się doroczne spotkania dla samotnych, chorych niepełnosprawnych z terenu gminy Brańszczyk. Tradycją tego miejsca stało się organizowanie (od 2003 r.) uroczystych obchodów Międzynarodowego Dnia Chorego oraz spotkań wigilijnych dla mieszkańców gminy. Dzięki stałej, bardzo dobrej współpracy z lokalnymi władzami, organizacjami, okolicznymi szkołami udaje się dotrzeć do ogromnej grupy potrzebujących na terenie gminy.

Troska, pomoc i wsparcie najbardziej potrzebujących jest jednym z podstawowych zadań Kościoła. To w realizacji tej misji najpełniej wyraża się główna dewiza życia św. Alojzego Orione: „Czyńcie dobro zawsze, czyńcie dobro wszystkim, zła nigdy i nikomu.”

Starość jest jednym z etapów naszego życia, do którego zdawać by się mogło każdy człowiek dąży, ponieważ jest to bez wątpienia ostatni etap życia ludzkiego. W obecnym świecie obserwujemy stały wzrost liczby osób powyżej 60 roku życia w społeczeństwie, co wiążę się z wydłużającą się nieustannie średnią długością życia. Należy dostrzec rosnące potrzeby zapewnienia wsparcia i opieki coraz większej liczbie ludzi starszych.

Człowiek starszy ze względu na swój wiek i liczne problemy potrzebuje kogoś, kto się o niego zatroszczy, zadba o jego spokój, dobro i zaspokoi podstawowe potrzeby. Nawet jeśli senior nie ma większych problemów w funkcjonowaniu to zdecydowanie zasłużył sobie przez całe życie na odrobinę odpoczynku i troski. Papież Franciszek jasno określa cel i apeluje, aby opiekować się seniorami, bo są „skarbem społeczeństwa”. Zdaniem Papieża „starsi ludzie to, ci, którzy niosą nam historię, którzy niosą nam nauczanie i wiarę, zostawiają nam spuściznę.”

Życie może być piękne na każdym jego etapie, a Dom Emeryta im. św. Alojzego Orione jest placówką, która dzięki Opatrzności Bożej, ogromnej życzliwości, zaangażowaniu i wsparciu wielu ludzi stara się zapewniać jak najbardziej godne warunki życia osobom chorym, starszym, niepełnosprawnym.

Drugie skrzydło budynku tworzy Dom Rekolekcyjny – tu zapewniamy właściwe miejsce i właściwe warunki do spotkania z Bogiem i człowiekiem. Dom Rekolekcyjny funkcjonuje przez cały rok przyjmując grupy zorganizowane, które pragną szukać odnowy duchowej i umocnienia w wierze. W naszych murach formują się różne wspólnoty, m.in. neokatechumenalne, Domowego Kościoła, Odnowy w Duchu Świętym, Viatores, Emmanuel, duszpasterstwa akademickie, duszpasterstwa małżeństw, parafialne grupy seniorów i wiele innych. Staramy się tak prowadzić Dom, żeby zaoferować wszystkim dogodne warunki do przeżycia rekolekcji.

Od 2008 roku w czasie wakacji w Domu Rekolekcyjnym organizowane są turnusy dla osób starszych, samotnych, niepełnosprawnych. Inicjatorem tych rekolekcji był abp Bronisław Dąbrowski, Orionista, który w 1963 r., w trudnych czasach PRL, zaprosił do podwarszawskiego Łaźniewa na czas wakacji osoby chore i niepełnosprawne. Już wtedy z dziełem tym związane były świeckie inicjatorki: Aniela Lossow i Teresa Strzembosz.

Po wybudowaniu domu w Brańszczyku w sposób naturalny turnusy zostały przeniesione w nowe miejsce, które od początku było projektowane z myślą o osobach niepełnosprawnych, pozbawione barier architektonicznych, z szerokimi przestronnymi korytarzami i salami. W taki sposób Brańszczyk stał się siedzibą kolejnego dzieła charytatywnego, które wyrosło właśnie ze wspomnianych turnusów.

Drabina Jakubowa, bo tak się to dzieło obecnie nazywa, jest wspólnotą osób o różnym stopniu sprawności (do której należą m.in. osoby z niepełnosprawnościami i wolontariusze) prowadzona przez księży orionistów we współpracy z innymi duchownymi i siostrami.

Nazwa „Drabina Jakubowa”, inspirowana fragmentem z Biblii, pojawiła się dopiero w 2013 roku, ale historia wspólnoty sięga wraz z „turnusami” aż do roku 1963.

Na Drabinie Jakubowej mówimy o podopiecznych – osobach na wózku, z niepełnosprawnościami intelektualnymi lub ciężko chorymi – że są aniołami, bo ich cierpienie kryje w sobie sekret pozwalający przekroczyć granicę między ziemią i niebem.

Najnowszym dziełem otwartym w Centrum Księdza Orione w Brańszczyku jest Dom dla Uchodźców z Ukrainy.

Już z pierwszym dniem, kiedy na Ukrainie rozpętał się konflikt zbrojny, zdecydowaliśmy się otworzyć nasz ośrodek dla osób, które będą szukać schronienia w Polsce.

Pierwsze osoby, po długiej, męczącej podróży, dotarły pod nasz dach już 2 marca 2022 r.

Ponieważ ośrodek jest dostosowany dla osób niepełnosprawnych, mogliśmy przyjąć niemal każdego, kto potrzebował pomocy. Mieliśmy osoby niesamodzielne, poruszające się na wózku, maleńkie dzieci, mamę oczekującą narodzin maleństwa, które urodziło się po 1,5-miesięcznym pobycie mamy u nas.

W ciągu tygodnia nasz dom przyjął 60 uchodźców z Ukrainy, którzy potrzebowali niemal wszystkiego. Niektórzy z nich przyjechali jedynie z małą podręczną torbą, w której mieli dokumenty, leki, najbardziej niezbędne rzeczy.

Przed nami zatem pojawiło się wyzwanie, aby zapewnić pościel, wyposażenie, ubrania, żywność, środki higieniczne, czystościowe, sprzęt agd, telefony komórkowe. Wszystko, co jest potrzebne do życia, a co z dnia na dzień uciekające z Ukrainy rodziny musiały pozostawić.

Po zaspokojeniu najbardziej podstawowych potrzeb, przyszedł czas na załatwianie spraw urzędowych, formalnych, zadbanie o kwestie zdrowotne, a zatem wizyty lekarskie, badania, zakup leków, okularów, a dla dzieci szukanie możliwości kontynuowania nauki w szkole zarówno podstawowej, jak i liceum. A potem kolejne wyzwanie – poszukiwania miejsc pracy, dla osób które chcą podjąć jakąkolwiek pracę.

W pomoc uchodźcom przebywającym w naszym ośrodku włączyło się bardzo dużo osób i firm. Z potrzeby serca oraz w duchu solidarności z osobami cierpiącymi, wiele osób odpowiedziało na ogłoszona przez nas zbiórkę na rzecz uchodźców.

Udało się nam zapewnić niemal każdą niezbędną pomoc, której wymagali i potrzebowali uchodźcy. Znaleźli tu nie tylko dach na głową, ale dom, którego w tym trudnym momencie życia najbardziej potrzebowali.

Zdecydowana większość osób wyjechała z ośrodka po kilkumiesięcznym pobycie.

Do dnia dzisiejszego (styczeń 2024) z pomocy naszego ośrodka skorzystało 95 osób z Ukrainy, w tym blisko 60 dzieci w różnym wieku. Aktualnie przebywa 14 osób, w tym 8 dzieci.

Dyrektorzy:

ks. Józef Wojciechowski FDP: 1995 – 2014

ks. Janusz Nowak FDP: 2014 – 2015

ks. Łukasz Mikołajczyk FDP: 2015 – 2020

ks. Grzegorz Sikorski FDP: 2020 – 2021

Pani Danuta Laskowska: 2021 – ….

.

ANEKS:

Wmurowanie kamienia węgielnego, 10 września 1998 r.

„Dzieła miłosierdzia stają się ambonami, na których mówi się o miłości”

Ks. Vincenzo Alesiani

Radca Generalny

Uroczystość poświęcenia i wmurowania kamienia węgielnego pod dom, „który ma służyć ludziom potrzebującym – starszym, chorym ale też (z przeznaczeniem na rekolekcje) dla ludzi młodych, by uczyli się szacunku, miłości i służby drugiemu człowiekowi.

Ks. Józef Wojciechowski, dyrektor i  budowniczy Domu, od początku chciał, aby był to DOM w duchu Ks. Orione, który naśladował Chrystusa oddanego człowiekowi potrzebującemu. Dom dla starszych ludzi, jako odezwa wiary i pomnik na 2000. rok narodzin Jezusa.

Podczas uroczystej Mszy św. celebrowanej przez Ks. Bpa Tadeusza Zawistowskiego odczytano Akt Erekcyjny podpisany przez władze kościelne, wojewódzkie, samorządowe oraz sponsorów. Następnie Ks. Biskup poświęcił kamień węgielny, dar Papieża Jana Pawła II. Jest to fragment antycznej cegły przywiezionej z Watykanu. Kamień został wmurowany w powstający Dom Opieki dla ludzi chorych i starszych pod wezwaniem bł. Alojzego Orione.

Uczestniczący w uroczystości Radca Generalny, ks. Vincenco Alesiani podsumowując wydarzenie powiedział: „Jest zgromadzenie tam, gdzie dobro dzieje się. Wiozłem rzecz piękną i świętą, i czułem, że kamień przemawiał o łączności pomiędzy ludźmi a Papieżem. To wszystko, co czynią Orioniści, czynią to na chwałę Kościoła i Papieża. Dzieła miłosierdzia stają się ambonami, na których mówi się o miłości. Pierwsze dzieło (dom dla starszych) będzie mówić, że nie ma prawdziwej wolności jeśli nie staje się miłością; drugie dzieło (dom rekolekcyjny), że nie ma prawdziwej relacji z Bogiem, jeśli nie ma modlitwy”

Poświęcenie Kaplicy oraz Domu Emeryta, 26 kwietnia 2003

Odpowiadając na prośbę Ks. Mariana Klisia, prowincjała Zgromadzenia Księży Orionistów oraz ks. Józefa Wojciechowskiego – dyrektora Domu Emeryta – 26 kwietnia 2003. Ks. Stanisław Stefanek – Biskup Łomżyński, erygował oraz pobłogosławił Kaplicę pw. Podwyższenia Krzyża Świętego.

Opracowała: Danuta Laskowska

12.01.2024 r.